Brent petrol fiyatları, İran ile tırmanan gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat krizi nedeniyle iki yıl sonra 90 doları aştı. Kuveyt üretimi düşürürken, uzmanlar fiyatların 150 dolara çıkabileceği konusunda uyarıyor
Küresel petrol piyasalarında gösterge kabul edilen Brent petrolün varil fiyatı, İran ile yaşanan çatışmaların derinleşmesiyle son iki yılın en yüksek seviyesine ulaşarak psikolojik sınır olan 90 dolar eşiğini geçti. Küresel göstergenin 90 dolar seviyesini en son aştığı tarih 16 Nisan 2024 olarak kayıtlara geçmişti.
Cuma günü gerçekleştirilen işlemlerde Brent petrol vadeli işlemleri %5,4 değer kazanarak 90,11 dolara yükseldi. Batı Teksas türü ham petrol (WTI) vadeli işlemleri ise %7,6’lık artışla 87,33 dolar seviyesinden işlem gördü.
Hürmüz Boğazı’ndaki kriz üretimi vurdu
The Wall Street Journal tarafından yayımlanan rapora göre, Basra Körfezi’nden petrol sevkiyatının ana güzergahı olan Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından fiilen kapatılması, bölgedeki lojistik dengeleri sarstı. Bu gelişme üzerine Kuveyt, bazı petrol tesislerinde üretimi azaltmak zorunda kaldı.
OPEC üyesi olan Kuveyt’in resmi verilerine göre günde 2,6 milyon varil petrol üreten ülkenin, depolama sorunları nedeniyle üretimini yalnızca iç tüketime yönelik olan günlük 1,2 milyon varil seviyesine çekmeyi planladığı belirtiliyor. Petrol analiz firması OPIS verileri de Kuveyt’in yerel tüketim kapasitesinin bu seviyelerde olduğunu doğruluyor.
Bölgesel arz sorunları derinleşiyor
Kuveyt, ham petrolü taşıyacak gemi eksikliği nedeniyle üretimi kısmak zorunda kalan son Orta Doğu üreticisi oldu. Analistler, yerel depolama kapasiteleri dolduğunda üretim kesintilerinin kaçınılmaz hale geldiğine dikkat çekiyor.
Petrol istihbarat firması Kpler’in verilerine göre, Irak halihazırda üretimini yaklaşık yarı yarıya azaltmış durumda. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki (BAE) üreticilerin de depolama kapasitelerinin sonuna yaklaştığı bildiriliyor.
Petrol fiyatları için ‘150 dolar’ uyarısı
Katar Enerji Bakanı Saad al-Kaabi, Financial Times’a verdiği mülakatta durumun ciddiyetine dikkat çekti. Al-Kaabi, Orta Doğu’daki savaşın Körfez ülkelerini enerji üretimini birkaç gün içinde tamamen durdurmaya zorlayabileceğini ve bu senaryonun petrol fiyatlarını varil başına 150 dolara kadar tırmandırabileceğini vurguladı.
Enerji danışmanlık şirketi Wood Mackenzie ise Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin hızla normale dönmemesi durumunda fiyatların 100 doların üzerine çıkacağını öngörüyor. Son beş işlem gününde Brent petrol %19, WTI ise %25 oranında değer kazandı. Bu yükseliş, Rusya-Ukrayna savaşının başladığı Mart 2022’den bu yana kaydedilen en büyük haftalık artış olarak kayıtlara geçti.
Siyasi gerilim ve piyasa yansımaları
Arz endişeleri sürerken, ABD Başkanı Donald Trump Orta Doğu’daki hedeflerine ilişkin tutumunu sertleştirdi. Cuma günü yaptığı açıklamada, “İran ile ‘kayıtsız şartsız teslimiyet’ dışında bir anlaşma olmayacak” diyen Trump, bu sürecin sonunda “kabul edilebilir liderlerin seçilmesinin” yer alacağını belirtti. ABD yönetimi ise savaşın geçici olacağını ve birkaç hafta süreceğini yinelemeye devam ediyor.
Petrol fiyatlarındaki bu sert yükseliş, genel piyasalardaki düşüşe rağmen enerji hisselerini destekledi. S&P 500 endeksi cuma günü %1,3 oranında değer kaybederken, enerji sektörünü takip eden State Street Energy Select Sector SPDR fonu yatay seyrini korudu. Sektörün en büyük oyuncuları Exxon Mobil ve Chevron ise genel piyasadan daha güçlü bir performans sergilerken; WTI fiyatlarını takip eden United States Oil Fund (USO) %10’a yakın değer kazandı.
