BM, Kuzey Kore’ye ilişkin yayınladığı yeni raporda ülke genelinde süren hak ihlallerini merceğe aldı. Kamusal alanda kurşuna dizilmekten, “şok tugayları”nda çalıştırılmaya varan insanlık suçlarını belgeleyen rapor, ülkede Kim Jong Un yönetiminin geldiği boyutu da gözler önüne seriyor
Kuzey Kore hükümeti, yabancı film ve dizileri izleyen ya da paylaşan kişilere idam cezası uygulamaya başladı. Birleşmiş Milletler’in (BM) yayımladığı kapsamlı raporda, rejimin vatandaşları üzerindeki baskıyı artırdığı, zorla çalıştırmayı yaygınlaştırdığı ve özgürlükleri daha da kısıtladığı belirtildi.
BM İnsan Hakları Ofisi’nin Kuzey Kore’den kaçan 300’den fazla kişiyle yaptığı görüşmelere dayanan rapora göre, son on yılda devlet “vatandaşların yaşamlarının tüm yönleri üzerinde kontrolünü” sıkılaştırdı.
BBC’nin aktardığına göre raporda, “Bugün dünyada hiçbir toplum bu kadar kısıtlamaya maruz bırakılmıyor” denildi. Teknolojik gelişmeler sayesinde gözetimin “daha da yaygınlaştığı” vurgulandı.
Yabancı içeriklere idam: Kamusal alanda kurşuna diziyorlar
2015’ten bu yana en az altı yeni yasa çıkarıldı. Bu yasalar, idam cezasının daha geniş suçlara uygulanmasına izin veriyor. Bunlar arasında yabancı içerik izlemek ve paylaşmak da bulunuyor. Kaçakların ifadelerine göre, 2020’den sonra yabancı içerik dağıtanlara yönelik infazlar arttı.
Bu infazlar halka açık şekilde, genellikle kurşuna dizilerek gerçekleştiriliyor ve halkı korkutmayı amaçlıyor.
2023’te Kuzey Kore’den kaçan Kang Gyuri, üç arkadaşının Güney Kore içerikleri izledikleri için idam edildiğini anlattı. 23 yaşındaki bir arkadaşının yargılandığı davaya tanıklık eden Gyuri, “Uyuşturucu suçlularıyla birlikte yargılandı. Bu suçlar artık aynı kefeye konuluyor” dedi.
Üç öğün gıda “lüks” sayılıyor
Kim Jong Un 2011’de iktidara geldiğinde halk, “kemer sıkmaya gerek kalmayacağı” ve ekonomik gelişme vaadi nedeniyle umutluydu. Ancak 2019’da Batı ile diplomasiyi reddedip nükleer silah programına odaklanmasının ardından hem yaşam koşulları hem de insan hakları “kötüleşti”.
Kaçakların neredeyse tamamı yeterli gıdaya ulaşamadıklarını, günde üç öğün yemenin “lüks” sayıldığını söyledi. Covid döneminde açlıktan ölümler yaşandığı belirtildi. Hükümet bu süreçte ailelerin geçim kaynağı olan gayriresmî pazarları da baskı altına aldı ve Çin sınırında kontrolü sıkılaştırarak kaçışı neredeyse imkânsız hale getirdi.
BM raporunda, “Son 10 yılda hükümet halk üzerinde neredeyse tam kontrol sağladı, ekonomik, sosyal veya siyasi hiçbir kararı kendilerinin vermesine izin vermedi” denildi. Kaçakların ifadelerine göre baskıların amacı “halkın gözünü ve kulağını kapatmak”.
Zorla çalışıp ölüyorlar: Şok tugayları
Ayrıca zorla çalıştırma da artmış durumda. Yoksul ailelerden gelen kişiler “şok tugaylarına” alınarak inşaat ya da maden işlerinde ağır koşullarda çalıştırılıyor. Çalışma sırasında ölümler yaygın olsa da, hükümet bu ölümleri “lider için fedakârlık” olarak yüceltiyor. Rapora göre son yıllarda binlerce öksüz ve sokak çocuğu da bu işlerde çalıştırılmaya başlandı.
BM raporuna göre, en az dört siyasi kamp hâlen faaliyet gösteriyor; sıradan hapishanelerde de işkence, kötü muamele ve yetersiz beslenme yüzünden ölümler devam ediyor.
Yaptırım girişimlerini Çin ve Rusya engelliyor
BM, dosyanın Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne gönderilmesini istiyor. Ancak bunun için BM Güvenlik Konseyi’nin sevki onaylaması gerekiyor. Çin ve Rusya, 2019’dan bu yana yeni yaptırım girişimlerini engelliyor. Geçen hafta Kim Jong Un’un, Pekin’de Şi Cinping ve Vladimir Putin ile askeri geçitte yan yana görülmesi, bu ülkelerin Pyongyang’a desteğinin bir işareti olarak yorumlandı.
BM, Kuzey Kore hükümetine siyasi kampları kapatma, idam cezasını kaldırma ve halka insan haklarını öğretme çağrısı yaptı. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, “Raporlarımız özellikle gençler arasında değişim isteğinin açık ve güçlü olduğunu gösteriyor” dedi.
