ABD Başkanı Donald Trump’ın bazı fonları kesmesi ve üye devletlerin aidatlarını ödememesinden dolayı Birleşmiş Milletler iflas etme tehlikesi ile karşı karşıya. BM Genel Sekreteri Guterres, “bir mali çöküş ile karşı karşıya” olduklarını açıkladı.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres üye devletleri aidatlarını ödemeye çağırarak, örgütün iflas etme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu ve temmuz ayına kadar parasının tükenebileceği uyarısında bulundu.
Guterres’e göre BM, bazı üye ülkelerin zorunlu katkı paylarını tam olarak ödememesi ve bazılarının da ödemeleri zamanında yapmaması nedeniyle kronik bütçe sorunlarıyla karşı karşıya. Bu durum, örgütün işe alımlarda duraklamaya ve bütçe kesintilerine gitmesine yol açıyor.
Guterres üyelere gönderdiği mektubunda, “Ya tüm üye ülkeler yükümlülüklerini eksiksiz ve zamanında yerine getirir ya da üye devletler, yaklaşan mali çöküşü önlemek için finansal kurallarımızı köklü şekilde gözden geçirmek zorunda kalır” diye yazdı.
BM Genel Sekreteri’nin uyarısı, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin son aylarda bazı BM ajanslarına yaptığı fonlamayı azaltması ve bazı zorunlu katkıları reddetmesi ya da geciktirmesinin ardından geldi. Trump sık sık BM’nin önemini sorguluyor ve önceliklerini eleştiriyor.
Örgütün en yüksek karar alma organı olan BM Güvenlik Konseyi’nde veto yetkisine sahip daimi üyeler ABD, Rusya ve Çin arasındaki gerilim konseyin işleyişini felç etti.
Bu ay, Trump “Barış Kurulu”nu (Board of Peace) başlattı. Eleştirmenlere göre, bu girişim BM’ye rakip olma amacını taşıyor.
ÖDENMEMİŞ KATKI PAYI 1,6 MİLYAR DOLAR
150’den fazla üye ülke aidatlarını ödemiş olmasına rağmen, BM 2025’i 1,6 milyar dolar ödenmemiş katkı payıyla kapattı. Bu rakam 2024’ün iki katından fazla. Guterres, bunun için “Mevcut gidişat sürdürülemez. Örgütü yapısal mali risklere açık bırakıyor” diye yazdı.
BM, ayrıca bağlantılı bir sorunla da karşı karşıya: Örgüt, üye devletlere kullanılmayan fonlar için geri ödeme yapmak zorunda. Bu durumu, Guterres’in sözcülerinden Farhan Haq bir basın toplantısında aktardı.
Genel Sekreter, bu soruna da dikkat çekerek mektubunda, “Var olmayan parayı geri vermemiz beklenen Kafkaesk bir döngüye sıkışmış durumdayız” dedi.
Guterres, “Pratik gerçekler çok sert: Tahsilatlar önemli ölçüde iyileşmezse, aralık ayında onaylanan 2026 program bütçesini tam olarak uygulayamayız,” ifadelerini kullandı ve ekledi: “Dahası, geçmiş eğilimlere bakılırsa, düzenli bütçe nakit akışı temmuz ayında tükenebilir.”
2026 sonunda görevini bırakacak olan Guterres, bu ay gelecek yıl için önceliklerini açıkladığı son yıllık konuşmasını yaptı ve dünyayı “kendini sabote eden jeopolitik bölünmeler ve aleni uluslararası hukuk ihlalleri” ile dolu olarak nitelendirdi.
