Macaristan’da 12 Nisan’da yapılacak parlamento seçimleri öncesinde, uzun süredir başbakanlık koltuğunda oturan Viktor Orban zor bir sınav veriyor. Son anketler, muhalefet lideri Péter Magyar’ın Fidesz’in önünde olduğunu gösteriyor
Macaristan’da 12 Nisan’da yapılacak parlamento seçimleri öncesinde, iktidardaki Fidesz partisi ve uzun süredir başbakanlık koltuğunda oturan Viktor Orban zor bir sınav veriyor.
16 yıldır neredeyse kesintisiz şekilde iktidarda olan Orban, son anketlerde muhalefet Tisza partisi ve lideri Péter Magyar’ın gerisinde kalmış durumda. BBC’nin haberleştirdiği bazı araştırmalara göre, Tisza partisi oyların %58’ini alırken, Fidesz’in payı %35’te kalıyor.
Orban’ın geçen hafta Györ kentinde katıldığı seçim mitinginde, kendisine “Pis Fidesz” sloganları atan protestoculara sert yanıt vermesi, yıllardır inşa ettiği “sakin ve dengeli lider” imajını sarsmıştı. Uzmanlar, bu tür çıkışların Orban’ın halk nezdindeki güvenilirliğini zayıflattığını belirtiyor. Median araştırma şirketinden Endre Hann, Ocak ayında yapılan bir ankette halkın %44’ünün Fidesz’in kazanacağına inandığını, Mart ayına gelindiğinde ise bu oranın %35’e düştüğünü, Tisza partisine olan güvenin ise %47’ye yükseldiğini aktardı. Hann, bu değişimin, seçmenlerin artık değişimin mümkün olduğuna inandığını gösterdiğini söylüyor.
Orban, iktidara geldiği 2010 yılından bu yana hem ABD Başkanı Donald Trump hem de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in desteğini alıyor. Avrupa Birliği ile sık sık karşı karşıya gelen Orban, özellikle Ukrayna konusunda AB’nin politikalarını desteklemeyen nadir liderlerden biri. Fidesz’in Avrupa’daki milliyetçi ve popülist partiler için model teşkil ettiği belirtiliyor.
Orban “yolsuzluk” iddialarının kıskacında
Orban hükümeti, devlet ihalelerini yakın müttefiklerine vererek kamu kaynaklarını kendi çevresine aktarmakla suçlanıyor. Bu ihaleler köprüler, stadyumlar ve otoyollar gibi büyük projeleri kapsıyor. Orban’ın damadı Istvan Tiborcz, ülkede önemli otel zincirlerine sahipken, çocukluk arkadaşı Lörinc Meszaros da ülkenin en zengin insanı konumuna yükseldi. Orban ve yakın çevresi, iddiaları reddediyor ve yolsuzluk iddialarına yanıt vermiyor.
Fidesz’in seçim kampanyası aynı zamanda “barış ve savaş” temasına odaklanıyor. Orban, seçmenlere sadece kendisinin Avrupa Birliği ve NATO’nun müdahaleci politikalarına karşı ülkeyi koruyabileceğini söylüyor. Büyük afişlerde Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky gülümserken, slogan olarak “Zelensky’nin son gülüşünü almasına izin verme” kullanılıyor. Fidesz, bu mesajla genç seçmenler arasında tarihsel kayıplara atıfta bulunarak güçlü bir korku unsuru yaratmayı amaçlıyor.
Muhalefet adayı Péter Magyar’ın yükselişi
Tisza partisi lideri Péter Magyar, 45 yaşında, geçmişte Fidesz içinde yer almış bir isim. Brüksel’de diplomat olarak çalıştıktan sonra partiden istifa eden Magyar, hükümeti korkaklık ve yolsuzlukla suçlayan açıklamalarıyla dikkat çekti. Seçim kampanyasında köyleri ve küçük şehirleri ziyaret ederek, sağlık, eğitim, ulaşım ve kırsal nüfusun azalması gibi gündelik sorunları ön plana çıkarıyor. Şehirli bir avukat olan Magyar, kırsal seçmenleri etkilemek için iki yıldır yoğun bir saha çalışması yürütüyor ve her gün üç ila altı şehir ziyareti gerçekleştiriyor.
Magyar enerji politikalarında da Orban’dan ayrılıyor. Seçimi kazanması durumunda, Rusya ile mevcut sözleşmeleri gözden geçirecek ve enerji kaynaklarını çeşitlendirme sözü veriyor. Ayrıca Macaristan’ın AB ve NATO masasında daha aktif bir rol üstlenmesini sağlayacağını belirtiyor. Son anketler, Tisza partisi adayının özellikle kırsal alanlarda önemli bir “tipping point”e ulaştığını gösteriyor.
“Orban’ı kurtarma operasyonu”
Seçim süreci, ABD’nin müdahalesiyle daha da dikkat çekici hale geldi. Politico‘nun “Orban’ı kurtarma operasyonu” başlıklı makalesine göre “ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Orban’a destek vermek üzere Budapeşte’ye geliyor.
Vance’in ziyareti, Washington’ın Orban’a verdiği desteğin boyutunu ve seçimin uluslararası önemini ortaya koyuyor. Ziyaret sırasında Orban ile görüşmeler yapacak olan Vance, halka açık konuşmalar da gerçekleştirecek.
Tisza partisi lideri Magyar, ABD desteğinin bazı “koşullar” getirebileceği uyarısında bulunuyor ve Rusya ile Orban hükümeti arasındaki ilişkilerin daha derin olabileceğini belirtiyor. Macaristan Dışişleri Bakanı Péter Szijjártó, AB’nin Rusya’ya yönelik yeni yaptırımları değerlendirirken Moskova ile temaslarda bulunduğunu doğruladı.
Seçim öncesi sahada Fidesz’in stratejisi nasıldı?
Fidesz, özellikle kırsal bölgelerdeki seçmen tabanını harekete geçirmek için kapsamlı bir organizasyon yürütüyor. 8,2 milyonluk seçmen nüfusunun yaklaşık 4,5 milyonunu küçük kasabalar ve köyler oluşturuyor. Bu bölgelerde, belediyeler Fidesz’e oy kazandırmak için yerel teşvik ve yönlendirme mekanizmaları kullanıyor.
Araştırmalara göre, bazı kasabalarda oy karşılığında nakit, yiyecek kuponları, ilaç ve hatta yasa dışı maddeler dağıtıldığı iddia ediliyor. Oy kullanma günü için araç ve minibüs organizasyonu sağlanıyor, seçmenler gerektiğinde oy kabinlerine eşlik ediliyor.
Seçim sonuçları Macaristan ve Avrupa için kritik
Orban’ın yenilmesi, sadece Macaristan için değil, Avrupa’daki popülist ve milliyetçi hareketler için de önemli sonuçlar doğuracak. Central European University eski rektörü Michael Ignatieff, “Budapeşte, dünyadaki illiberal demokrasilerin merkezi” diyerek, bu seçimin Orban’ın temsil ettiği otoriter model üzerine bir referandum niteliğinde olduğunu vurguluyor. Fidesz kazanırsa, Avrupa’daki aşırı sağ partilere ivme kazandıracak; kaybederse, gençler ve kırsal seçmenler başta olmak üzere değişim isteyen kitleler için bir örnek teşkil edecek.
Péter Magyar, Fidesz’in medya ağına sahip olmamasına rağmen, mitinglerini Facebook üzerinden canlı yayınlayarak geniş kitlelere ulaşıyor. Orban genellikle günde bir şehir ziyareti yaparken, Magyar, tüm 106 seçim bölgesine ulaşmak için yoğun bir tempo ile çalışıyor. Uzmanlar, Orban’ın geleceğinin seçmen katılımına bağlı olduğunu ve genç seçmenlerin kararının belirleyici olacağını belirtiyor.
Seçim günü yaklaşırken, Macaristan’da siyasi gerilim tırmanıyor. Hem ülke içi politikalar hem de uluslararası ilişkiler açısından kritik öneme sahip bu seçim, 16 yıl sonra Viktor Orban’ın iktidarda kalıp kalamayacağını belirleyecek.
