ABD’nin askerî yığınağının Orta Doğu’da konuşlandırılması ve bölgedeki gerilimi artıracak açıklamaların yapılması sonrası gözler Başkan Donald Trump’ın İran’ı vurma kararı verip vermeyeceğinde. İran’a yönelik olası saldırının nasıl olacağıyla ilgili farklı olasılıklar var.
T24’ün ABD merkezli The Wall Street Journal’dan(WSJ), Trump’ın çeşitli olasılıklar üzerinden brifing aldığını ancak olası saldırının “uzun vadeli savaşa yol açmayacak, hızlı ve kesin bir saldırı” olabileceğini yazdı. Öte yandan uzmanlar, İran’ın dinî lideri Ayetullah Ali Hamaney’in de Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun kaçırılmasına benzer bir operasyonla kaçırılmasının “Venezuela’daki kadar kolay olmayacağı” görüşünde.
Bölgeye ABD tarafından savaş gemileri ve uçak sevk edilirken, WSJ’ye konuşan ABD yönetimi yetkilileri saldırıdaki temel amacın İran’ın nükleer programını hedef almak mı, balistik füze cephaneliğini vurmak mı, hükümetin çöküşünü sağlamak mı olduğu konusunda tartıştıklarını söyledi.
“Uzun vadeli savaşa yol açmayacak, hızlı ve kesin saldırı seçenekleri masada”
Yetkililere göre Trump, Orta Doğu’da uzun vadeli bir savaşa yol açmayacak, hızlı ve kesin saldırı seçenekleri için yardımcılarından öneriler istedi. WSJ haberinde “ideal seçeneğin”, rejimi ABD’nin nükleer taleplerini kabul etmek ve muhaliflere yönelik baskıyı bırakmak dışında seçeneği kalmayacak kadar sert vurması olacağı ifade edildi.
Yetkililer, İran hükümetini devirebilecek bir bombardıman kampanyası ihtimalinin de görüşüldüğünü söyledi. Trump ve ekibi ayrıca, İran’dan diplomatik tavizler koparmak için askeri güç tehdidinden yararlanmayı da değerlendirdi.
“Trump kasıtlı olarak muğlak davranıyor”
Trump’ın vereceği karar, olası herhangi bir askeri harekâtın şeklini belirleyecek.
Üst düzey bir yönetim yetkilisi, Trump’ın İran’ın nükleer silaha sahip olamayacağını tutarlı biçimde dile getirdiğini, ancak stratejik hedeflerini ve askeri düşüncesini gizli tutmak için kasıtlı olarak muğlak davrandığını söyledi.
Tel Aviv merkezli Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü’nde araştırmacı olan Danny Citrinowicz, 2003 Irak işgali öncesindeki ABD bombardıman kampanyasına atıfta bulunarak “İran meselesi için bir ‘şok ve dehşet’ çözümü yok. Aksini vadedenler büyük ihtimalle yanılıyor” dedi.
Trump brifing aldı
Trump, Beyaz Saray ile Pentagon tarafından eşgüdüm içinde hazırlanan olası saldırı seçeneklerine ilişkin brifingler aldı.
Yetkililere göre bunlar arasında, ABD’nin rejimin ve İslam Devrim Muhafızları’nın tesislerini geniş çaplı bir bombardıman kampanyasıyla hedef almasını öngören, “büyük plan” olarak adlandırılan seçenek de yer alıyor.
Daha sınırlı seçenekler ise İran’ın nükleer silah geliştirdiğini reddetmesine rağmen Trump’ın istediği şartlarda bir anlaşmayı kabul etmemesi halinde saldırıların kademeli olarak artırılmasına alan tanıyacak şekilde, rejime ait sembolik hedeflere yönelik saldırıları içeriyor.
“Ertesi gün belirleyici”
Yetkililer, Hamaney görevden zor yoluyla uzaklaştırılsa bile onun ardından gelecek hükûmetin daha dostane olup olmayacağının kesin olarak söylenemeyeceğini belirtiyor. Bazı yetkililere göre, yönetimi üst düzey bir Devrim Muhafızları üyesinin devralması muhtemel; bu da rejimin sert çizgisini koruyabilir ya da hatta daha da sertleştirebilir.
Dışişleri Bakanı Marco Rubio, çarşamba günü Senato komitesine hitap ederken, Hamaney’in görevden alınması ve rejimin çökmesi halinde ne olacağının açık bir soru olduğunu söylemişti. Rubio, “İran’da bundan sonra ne olacağına dair kimsenin size basit bir cevap verebileceğini sanmıyorum” dedi.
İran uzmanı ve eski bir ABD’li yetkili olan, şu anda Johns Hopkins Üniversitesi’nde görev yapan Vali Nasr ise “Rejimi çok hızlı bir şekilde yenilgiye uğratsanız bile, ertesi günün ne getireceği belirleyicidir” dedi.
Yönetim yetkilileri, Tahran’ı nükleer programını kısıtlamaya yönelik görüşmeleri kabul etmeye, ayrıca balistik füzeleri ve bölgesel vekil güçlere verdiği desteğe sınırlamalar getirmeye zorlamak için saldırı tehdidini kullanıyor.
