Doğru ve güvenilir resmi istatistikler olmadan ABD ekonomisi çöker. Trump’ın rakamlarına göre ise: Her şey harika görünecek, aksi takdirde doğru rakamlar veren yetkilileri kovuyor
Eski Sovyetler’de havalimanında bekleyen biri ile ilgili meşhur bir fıkra vardır. “Pilot motorlardan birinde arıza tespit etti” denilir. Bir saat sonra kalkışlarına izin verildiğinde, motoru nasıl bu kadar çabuk değiştirdiklerini soran adama, “Hayır, hayır, pilotu değiştirdik” derler. Bu espri artık Donald Trump’ın ABD’sinde gerçek.
Başkan, ABD ekonomisinin tıkır, tıkır işlediğini ve bütün yolların, kendi çabaları sayesinde doğru yöne işaret ettiğini iddia ediyor. Cuma günü açıklanan resmi işgücü piyasası istatistikleri ise, tam tersi. Pek fazla iş imkanının yaratılmadığı görüldüğünde Trump çılgına döndü ve sosyal medyada rakamların nasıl hileli ve yanlış olduğunu haykırdı. Ardından, Senato’daki her iki partinin de desteğiyle 2024’te istatistik kurumunun başına atanan Erika McEntarfer’ı görevden aldı.
Amerikan işgücü piyasası istatistiklerinden sorumlu kişilerin herhangi bir yönde siyasi hesaplar yaptığını gösteren hiçbir belirti yok.
Bu şaka elbette Sovyetler Birliği’nde de ciddiydi, ancak Stalin bunu daha da ileri götürerek, takdir etmediği ve gerçekleri söyleyen memurları Sibirya’ya gönderirdi.
Amerikan işgücü piyasası istatistiklerinin arkasındaki kişilerin herhangi bir yönde siyasi hesaplar yaptığını gösteren hiçbir delil yok. Ancak gelecek çok daha kasvetli görünüyor. Çünkü Trump’ın gösterdiği parmak, ileride neler görmek istediğinin de işareti.
Tüm rakamların söyledikleriyle uyuşmasını, göçmen işçilere yönelik baskının ve başkanın ruh haline göre değişen fahiş tarifelerin, ne fiyatları ne de işsizliği etkileyen faktörler olmadığını göstermek istiyor. Daha da ötesi, profesyonel ekonomistler ve istatistikçiler yerine, kafasından geçenleri üretecek bir siyasi komiserin varlığına kesinlikle ihtiyacı var.
Ne yazık ki, ”Trump modeli ”için, gelişmiş bir ekonomide doğru ve güvenilir resmi istatistikler kesinlikle gerekli. Bunlar olmadan, özel yatırımlardan merkez bankasının faiz oranlarına kadar her şey hakkındaki kararlar karanlıkta kalır. Dönüp tarihe bakacak olursak: Belirsizlik ve bilgi eksikliğinin çok nadiren ekonomik refaha yol açtığı tecrübesi ile karşılaşırız.
Eski ABD Merkez Bankası Başkanı Janet Yellen, “Bunu ancak bir muz cumhuriyetinde görebilirsiniz,” diye yorumlamıştı. Trump’ın siyasi sistem için uzun süredir bu tür şeyleri hedeflediği ortadaydı. Şimdi tüm Amerikan ekonomisi aynı yolu izleyecek endişesi var.
