Financial Times’a konuşan Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye’nin gümrük vergisi kargaşasında fırsat gördüğünü söyledi. Şimşek, geçen ayki satışların ardından daha ucuz petrolün döviz rezervlerini yeniden oluşturmaya ve enflasyonu düşürmeye yardımcı olabileceğini savunuyor
Maliye Bakanı Şimşek, Türkiye’nin ABD’nin ticaret riskinin yönetilebilir olması ve petrol fiyatlarındaki düşüş sayesinde Donald Trump‘ın gümrük vergilerinden etkilenen diğer gelişmekte olan piyasalardan daha iyi performans gösterme şansına sahip olduğunu söyledi.
Mehmet Şimşek Financial Times’a yaptığı açıklamada petrol fiyatlarındaki düşüşün enerji ithalatçısı Türkiye’nin cari açığını daraltacağını ve böylece yaklaşık 18 ay önce başlattığı makroekonomik reformların yakından izlenen bir ölçütü olan uluslararası rezervlerin yeniden inşasına yardımcı olacağını söyledi.
Yavaşlayan küresel büyüme ve sıkı iç para politikaları da Şimşek’in istikrar programının temel hedeflerinden biri olan enflasyonu düşürmeye yardımcı olacak “dezenflasyonist” nitelikteydi.
ABD’nin gümrük vergileri konusunda Şimşek, Türkiye’nin 1.3 trilyon dolarlık ekonomisinin, ticaretinin yüzde 80’inin AB ile gümrük birliği gibi serbest ticaret anlaşması olan ülkelerle veya Orta Doğu, Orta Asya ve Kuzey Afrika’daki “dost komşularla” olması nedeniyle nispeten izole olduğunu savundu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile iyi ilişkileri olan Trump, Türkiye’nin ABD’ye ihracatına yüzde 10’luk temel gümrük vergisi koydu.
Şimşek “Tüm bunlar nispeten yapıcı. Ortalık yatıştığında, Türkiye’nin yatırımcıların gözünde Asya’daki ve başka yerlerdeki daha sorunlu gelişmekte olan ekonomilerden olumlu bir şekilde ayrışabileceğini umuyor ve buna inanıyoruz” diye konuştu.
ABD verilerine göre, geçen yıl ABD ile ikili ticaret 32 milyar dolar ile Türkiye’nin toplam mal ticaretinin yaklaşık yüzde 5’ini oluşturdu ve Türkiye lehine 1.5 milyar dolar fazla verdi.
Şimşek’in ekonomik programı, geçtiğimiz ay ülkenin yıldız muhalif siyasetçisi ve Erdoğan’ın en büyük rakibi olan İstanbul Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından en sert sınavıyla karşı karşıya kaldı ve piyasalar dibe vurdu.
“İç siyaset kaynaklı türbülansın büyük ama kısa süreli bir etkisi oldu. Şimdi ise [türbülans] tarife kaynaklı” diyen Şimşek “Göreceli olarak, kırılganlığımız o kadar da kötü değil. Daha yumuşak bir büyüme ile yaşamak zorunda kalabiliriz. Ama şu var: bu [ABD tarifeleri] gibi dış şoklarla yaşamak zorundasınız” dedi.
İmamoğlu’nun tutuklanması Türkiye’de son on yılın en büyük sokak protestolarına yol açmış ve Merkez Bankası’nı faiz oranlarını yükseltmeye ve para birimini desteklemek için milyarlarca dolar harcamaya zorlamıştı.
İmamoğlu yolsuzluk suçlamalarını reddederken, eleştirmenler İmamoğlu’nun tutuklanmasını Erdoğan’ın artan otoriterliğinin bir kanıtı olarak değerlendiriyor. Hükümet yetkilileri ise bunun kimsenin hukukun üstünde olmadığını gösterdiğini söyledi.
Lira o zamandan bu yana istikrar kazandı ve çoğu analist, faiz oranlarını yüksek tutma pahasına da olsa, ülkenin bu piyasa istikrarsızlığının en kötü dönemini atlattığı konusunda hemfikir. Enflasyon mart ayında yüzde 38.1’e düşerken, geçen mayıs ayında yüzde 75’e çıkmıştı. Faiz oranları şu anda yüzde 42,5.
Barclays analistleri, bu ay faizleri sabit tutması beklenmesine rağmen, Türkiye Merkez Bankası’nın İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından “ilk üç günde rezervler üzerindeki güçlü baskının ardından yurtiçi dolarizasyondaki normalleşme ve yurt dışı çıkışlardan” faydalandığını söyledi.
Şimşek, Türkiye ekonomisinin yavaşlamasının vergi gelirlerinin düşmesi anlamına geleceğini ve bunun tahmin edilenden “daha büyük bütçe açığına yol açabileceğini” kabul etti. Ancak Şimşek, küçük bir mali açığın asıl amacının Merkez Bankası’nın enflasyonu düşürmesine yardımcı olmak olduğunu, GSYH’nin sadece yüzde 25’i civarında olan borcun artmasını engellemek olmadığını vurguladı. Bütçe açığının bu yıl GSYH’nin yüzde 3.1’ine düşeceği, 2024’te ise yüzde 4.9’a gerileyeceği tahmin ediliyordu. Şimşek “Ne olursa olsun harcama disiplinini sürdüreceğiz. Büyük resme baktığımızda bununla yaşayabiliriz” dedi.
Şimşek, daha önce Erdoğan tarafından tercih edilen ucuz kredi politikalarının aşırı enflasyon ve ödemeler dengesi krizine yol açmasının ardından Türkiye’nin ekonomik ortodoksluğa dönüşünün temel taşı olarak görülüyor.
Birçok yatırımcı ve analist de son dönemde piyasalarda yaşanan çalkantıların Şimşek ve hükümetteki diğer reformcuların elini güçlendirdiğine inanıyor, zira onların programı Erdoğan’a ekonomik bir dayanak sağlıyor.
Uzun süredir Türkiye’yi izleyen ve RBC Bluebay Asset Management’ta ülke stratejisti olan Tim Ash, yakın tarihli bir blog yazısında “Şimşek kaldığı sürece piyasanın siyasi istikrarsızlığa karşı bir çıpa sağlayacağını düşünüyorum” dedi. Ancak daha uzun vadede, zayıf hukukun üstünlüğü ve devam eden siyasi istikrarsızlığın Türkiye ekonomisi üzerinde baskı yaratabileceğine dair endişeler var.
Şimşek siyaset hakkında konuşmayı reddetti ancak “hukukun üstünlüğü, fiyat istikrarının sağlanması, öngörülebilirliğin artırılması [ve] yatırım ortamının iyileştirilmesinden yana olduğunu” söyleyerek “Bunlar kulağıma müzik gibi geliyor” dedi.
