Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy geçtiğimiz Cuma günü Washington’da aracından indiğinde ABD bBşkanı Donald Trump’tan “Bugün çok şık giyinmişsin” yorumunu aldı. Bu, Zelenskiy’nin o gün giyim tarzıyla ilgili olarak aldığı ve seçimlerinin agresif bir şekilde sorgulanmasıyla sonuçlanan birkaç yorumdan ilkiydi.
Muhafazakâr kablolu yayın ağı Real America’nın muhabiri Brian Glenn, Zelenskiy’ye “Neden takım elbise giymiyorsunuz?” diye sordu, “Bu ülkenin en üst düzey makamındasınız ve takım elbise giymeyi reddediyorsunuz.”
Sorgulama bununla da bitmedi. Glenn sözlerini şöyle sürdürdü: “Pek çok Amerikalı bu makamın saygınlığına saygı göstermemenizle ilgili sorun yaşıyor.”
Ukraynalı liderin yanıtı hayli basitti: “Bu savaş bittikten sonra kostüm giyeceğim.”
‘Kostüm’ kelimesi, Ukraynaca ‘takım elbise’ anlamına gelen ‘kostyum’ kelimesinden geliyor.
Zelenskiy, ülkesine askeri ve mali destek sağlamak amacıyla çıktığı sayısız uluslararası ziyarette, bir devlet başkanının tipik kıyafetlerinden vazgeçmeyi tercih etti. Zelenskiy takım elbise ve elbise ayakkabıları yerine, genellikle siyah ya da zeytin yeşili olan ve üzerinde Ukrayna’nın üç çatallı mızrağını simgeleyen basit sweatshirtler, kargo pantolonlar ve iş botları giymeyi tercih etti.
Bu kıyafet tercihi, Ukrayna’da savaşın başladığı 2022 yılından bu yana değişmedi. Zelenskiy, tam ölçekli işgalin başlamasından sonra ABD’ye yaptığı ilk ziyarette, Kongre’ye artık imzalarından biri haline gelen haki bir kazakla hitap etti. Çok sayıda devlet ziyaretinde, televizyon röportajlarında ve cephede askerlerle yaptığı toplantılarda da benzer kıyafetler giydi. Dünya liderleriyle yaptığı görüşmelerde ya da ulusal marşı söylemek üzere yurttaşlarıyla bir araya geldiğinde de aynı kıyafeti giydi.
Bir lider olarak yaptığı tüm tercihler gibi Zelenskiy’nin ne giyeceğine dair kararları da bilinçli. Savaşın patlak vermesinden bu yana tarzında belirgin bir değişim görülüyor. Tam kapsamlı işgalden önce diğer dünya liderleri gibi giyinen Ukrayna Cumhurbaşkanı’nda giyim tarzı dışında da değişimler var. Daha önce sinekkaydı tıraş olan lider artık sakal bırakıyor.
Ukrayna kültürünü korumayı ve yaygınlaştırmayı amaçlayan bir STK ve yaratıcı danışmanlık şirketi olan Shadows Project’in kurucu ortağı Agatha Gorski, “İçinde yaşadığımız gerçeklik bu. Açıkçası başkanımız da bunu yansıtacaktır,” dedi. “Kiev’de dolaşırken insanların böyle göründüğünü görüyorsunuz.”
“Bu bir anlatıyı şekillendiriyor. Savaşta olduğumuza ve bunun bizim gerçekliğimiz olduğuna dair çok önemli bir anlatı.”
Ancak Zelenskiy, ülkesinin savaş çabalarını desteklemek için askeri kıyafet giyen ilk dünya lideri değil.
Winston Churchill, Beyaz Saray’ı hava saldırılarında sığınaklarda kullanılmak üzere tasarlanmış tek parça bir kıyafet olan takımıyla ziyaret etmişti.
Ancak Churchill’in aksine Zelenskiy, diplomatik etkinlikler için dahi kıyafetini değiştirmeyerek ve ülkesinin durumu hakkında iletmeye çalıştığı mesajı kimsenin unutmasına izin vermeyerek onu imajının tutarlı bir parçası haline getirdi.
Askeri üniforma güçle ilişkilendiriliyor ve sadece savaştaki liderler tarafından değil, aynı zamanda başarı, kudret ve otorite duygusu yansıtmak isteyen liderler tarafından da giyiliyor.
Ordu generalleri, başarılı gaziler ve devlet adamları tarafından giyilen üniforma, onu giyen herkese meşruiyet ve deneyim duygusu katabiliyor.
Ancak Zelenskiy’nin tipik kıyafeti tam olarak bir üniforma sayılmaz. Savaşan Ukraynalı askerlerle aynı kıyafetleri giymiyor ve savaştaki başarılarının madalyalarıyla süslenmiyor. Tarzının çağrıştırdığı şey, görev dışındaki bir asker, ülkesinin sıradan bir ferdi olduğu duygusu.
Euronews Culture’a konuşan Gorski, “Başkanımız kim olduğumuzun, dünyanın geri kalanına ne mesaj vermek istediğimizin çok özel bir temsili ve kıyafetleri de bu mesajın bir parçası ve sadece onu değil, ülke olarak bizi temsil eden kişisel markanın da bir parçası,” dedi.
Gorski, giyim tarzı nedeniyle maruz kaldığı eleştirilerin sadece Oval Ofis’te hissedilmediğini öne sürüyor. Gorski’ye göre bu sorgulama, “ülkelerinin bekası için savaşan askerlerle ve liderlerinin onlarla dayanışma içinde hareket etmeyi seçmesiyle alay eder nitelikte.”
Zelenskiy’nin durumunda, seçimlerinin niyetinin özel bir ağırlık taşıdığını savunuyor: “Bence Zelenskiy bunu herkesten daha iyi biliyor çünkü komedyen ve aktörlük geçmişi var.”
Gorski ayrıca, “Giyinmenin ve biriymiş gibi davranmanın neye benzediğini ilk elden biliyor,” diye ekledi.
Ukraynalı liderin kıyafet seçimine yönelik eleştirilerden eşi Olena Zelenska da nasibini aldı. Uzun süredir mercek altında olan çiftin 2022 yılında Vogue fotoğraf çekimine katılma kararı üzerine internette hararetli tartışmalar patlak verdi.
Cumhuriyetçi Lauren Boebert, Zelenskiy ‘nin ülkesinin vatandaşlarını “bir avuç enayi” olarak gördüğünü öne sürdü.
Çekime katılma kararının kendisi bir yana, bazıları Zelenska’nın savaş devam ederken modaya uygun kıyafetler giymeyi tercih etmesini savaş çabalarıyla çelişkili olarak değerlendirdi.
Zelenskiy’nin tarzı alışılmadık olsa da, bunu bir dayanışma gösterisi ve siyasi normlarda belirgin bir değişim olarak gören pek çok Ukraynalının takdirini kazandı.
“Bu önemli çünkü onun (Zelenskiy) yeni liderliğin, genç ve karizmatik liderliğin gerçekten harika bir temsili olduğunu düşünüyorum,” diyen Gorski şöyle devam etti: “Bence bugün farkına vardığımız şey, liderliğin giderek daha fazla takım elbise ile tanımlanmadığı ve tanımlanmak zorunda olmadığı.”
